Franczyza (ang. franchising) jest to umowa zawarta pomiędzy dwoma różnymi przedsiębiorstwami, która reguluje zakres korzystania z cudzej marki, znaku firmowego, a także reguluje przepływ know-how (”wiedzieć, jak”). W zamian franczyzobiorca (osoba prawna korzystająca z wiedzy innej firmy) zobowiązuje się do stałej opłaty lub podziału zysków wynikających z wykorzystania marki franczyzodawcy (osoba prawna udostępniająca wiedzę).

Co udostępnia franczyzodawca

Marka

Aby nie musieć wypracowywać, jak to zwykle bywa przez wiele lat, marki prowadzonej przez nas firmy możemy zostać franczyzobiorcą i skorzystać z marki dużej rozwiniętej firmy. Przykładowo zamiast tworzyć własną restaurację od podstaw możemy przyciągnąć klientów podpisując umowę franczyzową z firmą McDonald’s, która ma ustalona międzynarodową markę i duże rzesze klientów. Po podpisaniu odpowiedniej umowy możemy zgodnie z prawem otworzyć własnego McDonald’sa według wytycznych tej firmy. McDonald’s to firma będąca jednym z najbardziej popularnych franczyzodawców na świecie. Jeden z właścicieli McDonald’s Harry J. Sonneborn powiedział nawet kiedyś: „Jesteśmy biznesem w dziedzinie nieruchomości. Jedynym powodem, dla którego sprzedajemy hamburgery, jest to, że przynoszą największy dochód płatnikom czynszu.”

Znak handlowy

Franczyzodawca może udostępnić własne logo (znak handlowy) franczyzobiorcy, co powinno spowodować napływ klientów korzystających wcześniej z usług firmy będącej franczyzodawcą. Np. kontynuując przykład sieci McDonald’s, franczyzobiorca po podpisaniu odpowiedniej umowy może korzystać ze słynnego loga, czyli złotych łuków, które występują w ponad 30 tys. restauracji w 120 krajach na całym świecie. Klient mając do dyspozycji wybór pomiędzy restauracją której logo nic mu nie mówi, a restauracja znaną taką jak np. McDonald’s, w zdecydowanej większości przypadków wybierze tą drugą, ponieważ wie jakich standardów się tam spodziewać i nie rzadko miał okazję korzystania z jej usług wcześniej.

Organizacja pracy oraz produkcji

Franczyza obejmuje także przekazanie franczyzobiorcy know-how oraz wytycznych jakich powinien się trzymać, dotyczących np. organizacji pracy. Franczyzodawca chcąc dbać o wizerunek własnej firmy dba o przestrzeganie tych wytycznych. W przypadku McDonald’s pozwala to np. na przygotowywanie kanapek o podobnym wyglądzie oraz smaku we wszystkich lokalach na terenie całego świata. Także niezależnie czy to Warszawa czy Wrocław jest miejscem w którym wybierasz się po Big Mac-ka, powinien on wyglądać identycznie i być tak samo smaczny.

Rodzaje franczyzy

Rozróżniamy kilka rodzajów franczyzy:

• franczyza indywidualna - umowa zawierana jest z kilkoma franczyzobiorcami.
• franchising sieciowy - występuje wiele podmiotów po stronie franczyzobiorców
• franchising subordynacyjny - franczyzodawca posiada tylko pomysł, który jest wykorzystywany i rozwijany przez franczyzobiorców
• franczyza Master franchising - franczyzodawca daje wyłączność w działaniu franczyzobiorcy, natomiast franczyzobiorca działa poprzez własnych sub-franczyzobiorców.
• franchising partnerski - franczyzodawca dzieli się z franczyzobiorcą opieką nad częścią placówek

Franczyza Społeczna

Coraz częściej na świecie, niestety nadal rzadko w Polsce jest franczyza, która nosi nazwę franczyzy społecznej. Jest to forma współpracy z franczyzodawcą która nie wymaga opłat za udostępnienie przez niego marki, znaku handlowego oraz know how, natomiast narzuca wpłatę części zysków na cele społeczne.

Materiały do artykułu zaczerpnięte z: biznes-firma.pl